Mangan / e: Manganese
Mangan er virkur ţáttur í ýmisskonar ensímum, ţar međ taliđ ensímum sem stjórna blóđsykri, orkuframleiđslu og skjarlkirtilsstarfsemi. Ţađ er ómissandi viđ framleiđslu líkamans á andoxunarensíminu SOD (superoxide dismutase) sem hefur jákvćđ áhrif á fólk međ gigt og langvarandi bólgusjúkdóma. Mangan er mikilvćgt fyrir efnaskipti prótíns og fitu, heilbrigđi tauga og ónćmiskerfiđ. Mangan er nauđsynlegt í eđlilegan beinvöxt, myndun brjósks og myndun liđvökva. Líkaminn ţarfnast ţess einnig viđ nýtingu B1- og E-vítamíns.
Svo virđist sem fólk međ flogaveiki og sykursýki hafi ekki nćgilegt magn af mangan í blóđi. Algengt er ađ sykursýkissjúklingar hafi helmingi minna mangan í líkamanum en heilbrigđir einstaklingar. Rannsóknir benda til ţess ađ sykursýkissjúklingar kunni ađ geta fengiđ einhverja bót af inntöku mangans. Einnig hefur komiđ í ljós ađ manganríkt fćđi eđa inntaka mangans í töfluformi hefur reynst gagnlegt sumum flogaveikissjúklingum.
Mangan er helst ađ finna í avókadó, hnetum, frćjum, ţara, heilkorni, bláberjum, eggjarauđu, grćnmeti, ţurrkuđum baunum, ananas og grćnulaufguđu grćnmeti. Sýrueyđandi lyf, mikil neysla mjólkur eđa kjöts ásamt yfirskömmtum af kalki og fósfóri eru gagnvirk mangan.
Einkenni manganskorts geta m.a. lýst sér í skorti á samhćfingu vöđva, ţrengingu ćđa, krömpum, augnţrautum, heyrnarvanda, útbrotum og skertum vexti hárs og nagla. Einnig verđur vart viđ hćkkun kólesteróls, háţrýsting, óreglu á hjartslćtti, pirring, minnistap, vöđvakrampa, skemmdir á brisi og óhóflega svitamyndun.
Ráđlagđir dagsskammtar eru:- ungbörn 0-6 mánađa 0,3-0,6 mg
- ungbörn 6-12 mánađa 0,6-1,0 mg
- börn 1-3 ára 1,0-1,5 mg
- börn 4-6 ára 1,5-2,0 mg
- börn 7-10 ára 2,0-3,0 mg
- ađrir 11 ára og eldri 2,5-5,0 mg






