Međ barni
Fyrir ţig og barniđ ţitt
Barnshafandi konum er ráđlagt ađ tryggja ađ fćđa ţeirra innihaldi öll nauđsynleg nćringarefni, ekki síst ţau sem eru sérstaklega mikilvćg heilsu barnsins, eins og kalk, járn og fólínsýru. Nýlegar vísindarannsóknir benda til ađ jafn nauđsynlegt sé ađ tryggja nóg af ákveđnum fjölómettađum fitusýrum.
Međ barni er fjölţćtt bćtiefni fyrir verđandi mćđur og konur međ barn á brjósti. Ţetta bćtiefni inniheldur ţau vítamín og steinefni sem nauđsynleg eru bćđi móđur og barni. Mikilvćgt er ađ barnshafandi konur taki fólínsýru, ţví skortur á fólínsýru getur leitt til ţess ađ barniđ fćđist međ klofinn hrygg. Heilbrigđisyfiröld mćla međ ţví ađ barnshafandi konur taki 400 µg af fólínsýru daglega alla međgönguna. Mikilvćgt er ađ byrja sem fyrst eftir getnađ ađ taka hana inn. Međ barni inniheldur 400 µg af fólínsýru.
Međ barni inniheldur járn í formi ferrus sukksínats. Ţađ veldur ekki sömu óţćgindum í maga og járn í öđru formi, auk ţess sem ţađ nýtist betur.
Umfram önnur hliđstćđ bćtiefni inniheldur Međ barni omega-3 fitusýrur sem eru mikilvćgar bćđi fyrir móđur og barn. Sérstaklega mikilvćg er einnig ákveđin omega-6 fitusýra sem heitir gammalínólensýra, en hana er óvíđa ađ finna í meira mćli en einmitt í móđurmjólkinni. Magn ţessara fitusýra í móđurmjólk fer ţó eftir fćđi hennar sjálfrar.
Ţessar lífsnauđsynlegu fitusýrur og afleiđur ţeirra eru mikilvćgir ţćttir í himnu allra fruma. Annađ mikilvćgt hlutverk ţeirra er ađ líkaminn nýtir ţćr í framleiđslu efna sem nefnd eru próstaglandín. Ţau eru nauđsynlegur ţáttur í margháttađri starfsemi líkamans, m.a. stuđla ţau ađ eđlilegu blóđflćđi til allra vefja. Ţau taka ţátt í viđhaldi heilbrigđs hörunds og ćxlunarfćra, einnig eru ţau mikilvćg fyrir augu, hjarta, liđi og heila, enda heilinn ađ stórum hluta myndađur úr fitusýrum.
Í upphafi međgöngu nota verđandi mćđur ţessar fitusýrur m.a. til ađ mynda legkökuna, fyrir ţróun brjóstakirtlanna og til ađ safna forđa fyrir síđustu 3 mánuđi međgöngunnar. Á ţeim tíma stćkkar heili barnsins ört, fjór- til fimmfaldast ađ ţyngd. Ţví er nauđsynlegt ađ verđandi móđir tryggi bćđi sjálfri sér og barninu nćgilegt magn af ţessum fitusýrum.
Brjóstamjólk er besta fćđan fyrir ungbarn. Taugakerfi barnsins heldur áfram ađ vaxa ört fyrstu mánuđi lífsins og eru lífsnauđsynlegu fitusýrurnar mikilvćgar fyrir ţađ vaxtarferli. Andstćtt kúamjólk er mikiđ af ţeim í brjóstamjólk. Engu ađ síđur rćđst magniđ verulega af fćđu móđurinnar og er afar breytilegt frá móđur til móđur. Stöđug inntaka ţeirra á međan barn er á brjósti er ţví mikilvćg til ađ tryggja nćgilegt magn bćđi fyrir móđur og barn.
|
3 töflur innihalda: |
% af RDS* |
|||
|
C-vítamín |
150 |
mg |
214 |
|
|
E-vítamín (d-alfa tocoferól) |
100 |
mg |
1000 |
|
|
B-3 vítamín (níasínamíđ) |
20 |
mg |
118 |
|
|
Kólín (bítartras) |
10 |
mg |
** |
|
|
Inósítól |
10 |
mg |
** |
|
|
PABA |
10 |
mg |
** |
|
|
B-5 vítamín (kalsíum pantótenat) |
7 |
mg |
** |
|
|
B-6 vítamín (pýridoxín) |
3 |
mg |
214 |
|
|
B-1 vítamín (tíamín) |
2 |
mg |
133 |
|
|
B-2 vítamín (níasínamíđ) |
2 |
mg |
125 |
|
|
A-vítamín (beta karótín) |
1200 |
µg |
150 |
|
|
Bíótín |
600 |
µg |
** |
|
|
Fólínsýra |
400 |
µg |
100 |
|
|
K-vítamín |
100 |
µg |
** |
|
|
B-12 vítamín (sýanókóbalamín) |
10 |
µg |
500 |
|
|
D-vítamín (kalsíferól) |
10 |
µg |
100 |
|
|
Kalk (kalsíum karbónat) |
300 |
mg |
25 |
|
|
Magnesíum (magnesíumoxíđ) |
150 |
mg |
54 |
|
|
Járn (ferrus sukksínat) |
20 |
mg |
133 |
|
|
Sink (sinksúlfat) |
15 |
mg |
167 |
|
|
Kalíum (kalíumglúkonat) |
60 |
mg |
2 |
|
|
Mangan (manganglúkonat) |
750 |
µg |
** |
|
|
Náttljósarolía (10% gamalínólensýra) |
500 |
mg |
** |
|
|
Omega-3 fitusýrur (EPA 30%, DHA 20%) |
500 |
mg |
** |
|
|
* RDS eru ráđlagđir dagsskammtar Manneldisráđs Íslands |
||||
|
**Manneldisráđ hefur ekki ákveđiđ RDS fyrir ţessi efni. |
||||
Viđ samsetningu ţessa einstaka bćtiefnis var leitađ ráđa hjá íslensku fagfólki í heilbrigđisţjónustunni. Leitađ var til kvensjúkdómalćknis, lyfjafrćđings og nćringarfrćđings.
Nýjum einstaklingi sem ţroskast í móđurkviđi viljum viđ tryggja allt sem hann ţarf til ađ vaxa og dafna. Verđandi móđir ţarf ađ nćra bćđi sjálfa sig og barniđ. Međ barni inniheldur nauđsynlegu bćtiefnin fyrir verđandi móđur. Best er ađ hefja notkun fyrir getnađ og nota bćtiefniđ ţar til barniđ hćttir á brjósti.
Heimildir:
- Al M, VanHouwelingen, Kester, A, Hasaart T, de Jong A, Hornstra G. Maternal essential fatty acid patterns during normal pregnancy and their relationship to the neonatal essential fatty acid status. British Journal of Nutrition, 1995: 74: 55-68.
- Cant A, Shay J, Horrobin DF. The effect of maternal supplementation with linoleic and gamma linolenic acids on the fat composition and content of human milk: a placebo-controlled trial. Journal of Nutrition, Science and vitaminology, 1991; 37: 573-597.
- Farguharson J. Infant cerebral cortex phospholipid fatty-acid composition and diet. Lancet, 1992; 340 (8823): 810-813.
- Makrides M, Neumann M, Simmer K, Pater J, Gibson R. Are long-chain polyunsaturated fatty acids essential nutrients in infancy? Lancet 1995; 345: 1463-1468.
Upplýsingar ţessar eru samansafn fróđleiks um náttúrulegar lćkningar. Ţeim er ekki ćtlađ ađ koma í stađ tilmćla eđa ráđgjafar fagfólks í heilbrigđisţjónustunni. Sjúklingar á lyfjum, einkum séu ţeir haldnir alvarlegum sjúkdómum ćttu ađ ráđfćra sig viđ lćkni áđur en ţeir hefja neyslu bćtiefna.






