E vítamín

E-vítamín hefur af sumum verið kallað skylduvítamínið vegna þess hve erfitt er að fá það magn sem líkaminn þarfnast úr fæðunni, nema borða meira en 5.000 hitaeiningar á dag. E-vítamín er fituleysanlegt en ólíkt öðrum fituleysanlegum vítamínum geymist það stuttan tíma í líkamanum. E-vítamín aðstoðar við súrefnisflutning, bætir blóðrásina og hefur æðaútvíkkandi áhrif. Það er náttúrulegur storkuvari og blóðsegaleysir og vinnur því gegn æðakölkun. Margir hafa borið E-vítamín olíu á brunasár og fleiður með góðum árangri, þar sem hún hefur afar græðandi áhrif og kemur í veg fyrir öramyndun. E-vítamín er öflugt þrávarnarefni fyrir ómettaðar fitusýrur, kynhormóna og fituleysanleg vítamín sem vilja eyðileggjast í líkamanum vegna súrefnis. Hæfileiki þess til að verja frumur líkamans gegn stakeindum gerir það að öflugu andoxunarefni.

Ótal rannsóknir hafa verið gerðar með E-vítamíni og hafa þær beinst að verndandi þætti E-vítamíns gegn ýmsum tegundum krabbameins, mengun, sígarettureyk, hjartasjúkdómum og sinadrætti svo eitthvað sé nefnt. Niðurstöður benda til jákvæðra áhrifa E-vítamíns í þessum tilfellum þótt vísindamenn vilji fara afar varlega í að alhæfa neitt og telji frekari rannsókna þörf. Vitnisburður einstaklinga sem hafa tekið E-vítamín við ofantöldum sjúkdómum er hinsvegar sá, að það hafi skipt sköpum í baráttu þeirra til betri heilsu.

Auðvelt er að átta sig á hvort E-vítamín sé náttúrulegt eða tilbúið, því náttúrulegt E-vítamín er skilgreint sem d-alfa tókóferól (á ensku: d-alpha tocopherol) en tilbúið er skilgreint sem dl-alfa tókóferól. Náttúrulegt E-vítamín virkar mun betur en tilbúið.

E-vítamín er að finna í grófu mjöli, jurtaolíum, eggjum, grænlaufguðu grænmeti, sojabaunum, hveiti-, rúg- og maískími og spínati. Getnaðarvarnarlyf, paraffínolía, laxerolía, járn, klór, hiti, súrefni og frost eru gagnvirk E-vítamíni.

Einkenni E-vítamínskorts er vöðvarýrnun, hrörnun kransæða, stífla í æðum lungna, eyðing rauðra blóðkorna, blóðrauðakvillar og kvillar tengdir æxlun, svo sem ófrjósemi og missir kyngetu. Einnig getur skortur á E-vítamíni leitt til hjartasjúkdóma og ótímabærrar öldrunar.

Vísindamenn við miðstöð á rannsóknum sjúkdóma og forvarna í Atlanta í Bandaríkjunum fundu út, að skelfilega hátt hlutfall fólks skorti E-vítamín. Þeir rannsökuðu m.a. magn af E-vítamíni í blóði 16.000 manns um öll Bandaríkin og reyndust 27 % fólks skorta þetta mikilvæga fjörefni (American Journal of Epidemiology 150, 1999: 290-300). Þessi skortur getur aukið hættu á hjartasjúkdómum, krabbameini og hrörnunarsjúkdómum.

Önnur nýleg rannsókn á E-vítamíni staðfesti að hátt hlutfall þess í blóði getur dregið úr hættu á hrörnun í sjónubotni (macular degenration), sem er ein helsta orsök blindu hjá öldruðum (Archives of Ophtalmology 117, 1999:1384-1390). Vísindamennirnir rannsökuðu fæðu, hlutfall næringarefna í blóði og almenna heilsu yfir 2500 manns. Kom m.a. í ljós að hjá þeim sem höfðu mest af E-vítamíni í blóði var 82 % minni hætta á hrörnun í sjónubotni.

Ráðlagðir dagsskammtar eru:

• ungbörn að 1 árs aldri: 3-4 mg
• börn 1 - 6 ára: 5-6 mg
• börn 7-10 ára: 7 mg
• drengir 11-14 ára: 8 mg
• karlar eldri en 14 ára: 10 mg
• konur eldri en 10 ára: 8 mg
• þungaðar konur: 10 mg
• konur með barn á brjósti: 11 mg

Ath: Magn E-vítamíns í hylki eða töflu er mjög oft gefið upp í ae (alþjóðaeiningum), á ensku iu (international units). 1 mg af E-vítamíni samsvarar 1,5 ae.

Upplýsingar þessar eru samansafn fróðleiks um náttúrulegar lækningar. Þeim er ekki ætlað að koma í stað tilmæla eða ráðgjafar fagfólks í heilbrigðisþjónustunni. Sjúklingar á lyfjum, einkum séu þeir haldnir alvarlegum sjúkdómum ættu að ráðfæra sig við lækni áður en þeir hefja neyslu bætiefna.

---